ΓΕΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ & ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΧΩΜΑΤΟΣ

Το χώμα αποτελείται από 4 κατηγορίες συστατικών:

• Ανόργανα (ή Μεταλλικά) στοιχεία χώματος
• Οργανικά στοιχεία χώματος
• Νερό
• Αέρα

Οι ιδανικές αναλογίες τους για την καλή ανάπτυξη των φυτών είναι κατά προσέγγιση: 45% - 5% - 25% - 25% αντίστοιχα.

Ανόργανα Στοιχεία χώματος

Υπάρχουν στο έδαφος με τη μορφή αργίλου (μικρού μεγέθους κόκκοι), λάσπης (μέσου μεγέθους κόκκοι) και άμμου (μεγάλου μεγέθους κόκκοι). Η σχετική αναλογία των τριών αυτών συστατικών, καθορίζει την υφή του εδάφους, η οποία σχετίζεται με την ικανότητα κατακράτησης νερού, τον αερισμό και την περιεκτικότητα του εδάφους σε θρεπτικά συστατικά. Οι βασικές κατηγορίες εδάφους με βάση την υφή τους, είναι οι παρακάτω:

Αργιλώδες ή Κοκκινόχωμα (Clay)

• Έχει χαμηλή αποστράγγιση με αποτέλεσμα την υψηλή κατακράτηση νερού. 
• Βρεγμένο έχει κολλώδη υφή, ενώ όταν στεγνώνει έχει την τάση να γίνεται πολύ συμπαγές, με αποτέλεσμα να είναι δύσκολη η καλλιέργεια του, αλλά και η ανάπτυξη των ριζών των φυτών.
• Έχει υψηλή περιεκτικότητα σε θρεπτικά συστατικά.
• Έχει την τάση να είναι περισσότερο αλκαλικό από τους υπόλοιπους τύπους εδάφους.

Αμμώδες (Sandy)

• Έχει πάρα πολύ καλή αποστράγγιση, με αποτέλεσμα να στεγνώνει πολύ γρήγορα και απότομα.
• Η υψηλή του διαπερατότητα έχει ως αποτέλεσμα την γρήγορη απομάκρυσνη των θρεπτικών συστατικών. Για αυτό το λόγο, είναι απαραίτητη η συχνή λίπανση.
• Έχει μαλακή υφή και χαλαρή, κοκκώδη σύσταση, με αποτέλεσμα να κατακερματίζεται εύκολα. 

Ιλυώδες ή Λασπώδες (Silty)

• Έχει καλή αποστράγγιση, με παράλληλη διατήρηση ικανοποιητικής συνήθως εδαφικής υγρασίας. 
• Έχει μαλακή υφή και κοκκώδη σύσταση, πιο λεπτή από αυτή του αμμώδους. Με λάθος χειρισμούς, μπορεί να γίνει αρκετά συμπαγές, αν και όχι στον ίδιο βαθμό με το αργιλώδες.
• Έχει υψηλή περιεκτικότητα σε θρεπτικά συστατικά.

Πηλώδες (Loam)

• Σύσταση: 8-27% Άργιλος, 28-50% Λάσπη, <52% Άμμος
• Θεωρείται ο ιδανικός τύπος εδάφους.
• Συνδυάζει καλή αποστράγγιση, με παράλληλη πολύ καλή κατακράτηση νερού.
• Έχει καλή υφή και είναι εύκολο στον χειρισμό.
• Έχει υψηλή περιεκτικότητα σε θρεπτικά συστατικά.

Οργανικά Στοιχεία χώματος

Πρόκειται για υπολείμματα φυτικής, ζωΐκής ή μικροβιακής προέλευσης, τόσο στην πρωτογενή τους μορφή (μη-χουμικά), όσο και σε διάφορα στάδια αποσύνθεσης (χουμικά). Συχνά ο όρος "χούμος" χρησιμοποιείται λανθασμένα ως συνώνυμο της συνολικής οργανικής ύλης του χώματος. Στην πραγματικότητα είναι η τελική σταθερή μορφή πλήρους αποσύνθεσης της.

Τα οργανικά στοιχεία του χώματος

• Αυξάνουν τη συνοχή του εδάφους.
• Αποτρέπουν τη συμπίεση (πέτρωμα) του εδάφους.
• Αυξάνουν την κατακράτηση νερού και την αεροδιαπερατότητα.
• Συμμετέχουν στη ρύθμιση του pH και της αλατότητας του εδάφους.
• Εξασφαλίζουν θρεπτικά συστατικά απαραίτητα για την ανάπτυξη των φυτών αλλά και των μικροοργανισμών του εδάφους
• Συνδέονται με βαρέα μέταλλα και φυτοφάρμακα.

Οργανικά ή τυρφώδη εδάφη (Organic / Peaty): απαντώνται σε έλη, λίμνες κλπ, όπου οι συνθήκες δεν επιτρέπουν την γρήγορη αποσύνθεση της οργανικής ύλης, με αποτέλεσμα τη συσσώρευση της σε ποσοστά μεγαλύτερα του συνήθους (μέχρι και 100%) με τη μορφή τύρφης:

• Η ξανθιά τύρφη (peat) βρίσκεται σε στάδιο μερικής αποσύνθεσης. Είναι ινώδης / πορώδης, κάτι το οποίο εξασφαλίζει την καλή αεροδιαπερατότητα και την καλή κατακράτηση νερού. Έχει όξινο pH και σχετικά χαμηλή περιεκτικότητα σε θρεπτικά συστατικά.

• Η μαύρη τύρφη (muck) βρίσκεται σε πιο προχωρημένο στάδιο αποσύνθεσης και έχει πιο σκούρο χρώμα από την ξανθιά. Έχει μεγαλύτερη περιεκτικότητα σε θρεπτικά συστατικά, όμως η πιο λεπτή υφή της έχει σαν αποτέλεσμα την αυξημένη κατακράτηση νερού και την ελαττωμένη αεροδιαπερατότητα της.

Πώς να βελτιώσετε χώμα του κήπου σας

Βελτίωση αργιλώδη εδάφη

Προσπαθήστε να μην περπατήσει σε αργιλώδη εδάφη όταν είναι βρεγμένα και αυτό βλάπτει την δομή του εδάφους. Αν χρειάζεται να αποκτήσετε πρόσβαση σε ένα χώρο, δοκιμάστε τη θέσπιση ξύλινες σανίδες, καθώς αυτό θα εξαπλωθεί το βάρος σας και να έχουν λιγότερες επιπτώσεις στο έδαφος.
Σκάψτε το χώμα σας το φθινόπωρο, όταν είναι σχετικά στεγνό, αλλά λειτουργική. Το χειμώνα και την άνοιξη αργιλώδη εδάφη είναι συχνά πολύ υγρό να εργαστεί αποτελεσματικά και πάρα πολύ σκληρά για να δουλέψει το καλοκαίρι.
Μην υπερ-λειτουργεί το έδαφος όταν το σκάψιμο. Το φθινόπωρο είναι μια καλή ιδέα για την άρση απλά μεγάλη σβόλους πηλού στην επιφάνεια, ώστε να μπορούν να αναλύονται από τον παγετό και τις καιρικές συνθήκες του χειμώνα.
Εφαρμόστε φιλελεύθερη ποσότητες οργανικής ύλης. Αυτό θα μπορούσε να είναι με τη μορφή καλά σαπισμένο λίπασμα (χρησιμοποιείτε μόνο κοπριά το φθινόπωρο, ώστε να μπορεί να σαπίσουν τα κάτω πάνω από το χειμώνα), λίπασμα ή ανακυκλωμένα πράσινα απορρίμματα από το δήμο σας. Εάν το έδαφος είναι εφαρμόσιμη αυτό μπορεί να διχαλωτή σε, διαφορετικά εξαπλωθεί ένα 5-10cm στρώμα της οργανικής ύλης στην επιφάνεια του εδάφους, πρέπει να ενσωματωθεί φυσικά από σκουλήκια.
Χρησιμοποιήστε οργανική ύλη, όπως σάπια φύλλα γύρω από τα φυτά σας, για να αποφευχθεί η επιφάνεια του εδάφους ξήρανση και ρωγμές σε ζεστό καιρό.
Ποτέ μην προσθέτετε άμμο σε ένα αργιλώδες έδαφος καθώς αυτό μπορεί να κάνει τα πράγματα χειρότερα. Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε χαλίκι ή χοντρή άμμος αν και πολλοί είναι απαραίτητη για να κάνει τη διαφορά. Είναι καλύτερα να κρατήσει μόνο την προσθήκη οργανικής ουσίας και να επιλέξετε κατάλληλα φυτά για το χώμα σας.
Δοκιμάστε να δημιουργήσετε αυξημένα κρεβάτια για να βελτιώσει την αποστράγγιση και να αποτρέψει την ανάγκη να περπατήσει στο έδαφος.
Plant νέα φυτά την άνοιξη, όπως ακόμα και τα πιο σκληρά φυτά δεν μπορεί να επιβιώσει ένα διαποτισμένο έδαφος πηλό διάρκεια του χειμώνα. Όταν το κάνετε φυτών, βεβαιωθείτε ότι έχετε σπάσει το χώμα στο κάτω μέρος της τρύπας φύτευσης πρώτη για την πρόληψη της συλλογής του νερού - θα μπορούσε ακόμη και να προσθέσετε κάποια τρίξιμο για επιπλέον αποστράγγιση.

Βελτίωση της λάσπης εδάφη

Ιλύος εδάφη βρίσκονται σε κίνδυνο από τη συμπίεση γι 'αυτό αξίζει να σκάβουν σε κάποια οργανική ύλη σε ετήσια βάση για τη βελτίωση της δομής. Ένα 5-10cm στρώμα της οργανικής ύλης μπορεί να διχαλωτή σε ή εξαπλωθεί πάνω από την επιφάνεια του εδάφους. Το έργο αυτό θα πρέπει να πραγματοποιηθεί την άνοιξη ή το φθινόπωρο.
Όπως και με αργιλώδη εδάφη, προσπαθήστε να μην περπατήσει λάσπης εδάφη όταν είναι βρεγμένα. Χρησιμοποιήστε ξύλινες σανίδες για να εξαπλωθεί το βάρος σας, έτσι υπάρχει λιγότερη επίδραση στην δομή του εδάφους.

Βελτίωση αμμώδη εδάφη

Το κλειδί για τη βελτίωση φως αμμώδη εδάφη είναι η προσθήκη των παρτίδων της οργανικής ύλης. Αυτό θα δεσμεύσει τα σωματίδια του εδάφους μαζί και να βελτιωθεί η κατακράτηση νερού και θρεπτικών συστατικών. Η οργανική ύλη δρα ως ένα σφουγγάρι και θα αποτρέψει το νερό και θρεπτικά συστατικά από το να παρασυρθούν τόσο εύκολα. Το έργο αυτό γίνεται καλύτερα την άνοιξη και το φθινόπωρο.
Δοκιμάστε την εφαρμογή σάπια φύλλα γύρω από τα φυτά σας, είτε χρησιμοποιώντας ένα παχύ στρώμα της οργανικής ύλης ή ένα στρώμα διακοσμητικά χαλίκια, τα τσιπ φυσικό ή βότσαλα.