ΠΩΣ ΝΑ ΦΥΤΕΨΟΥΜΕ ΒΟΛΒΟΥΣ ΤΟ ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ

ΚΑΤΑΡΧΗΝ

Όταν προβαίνουμε σε αγορά βολβών, ελέγχουμε την ποιότητα τους. Πολλές φορές όταν είναι σε συσκευασίες με κακό αερισμό έχουν ήδη αρχίσει να σαπίζουν. Πιέζοντας τους μπορούμε να διακρίνουμε τους υγιείς βολβούς με βάση τη σκληρότητα τους. Ανάλογα αποφεύγουμε και τα ριζώματα που είναι πιθανώς σε συσκευασίες η οποίες έχουν συλλέξει υδρατμούς ή έχουν σχηματίσει έστω και ελάχιστη μούχλα.

ΕΠΙΛΕΓΟΥΜΕ ΤΑ ΦΥΤΑ

Είναι πολύ σημαντικό να επιλέγουμε φυτά στα οποία θα μπορέσουμε να προσφέρουμε τις συνθήκες που απαιτούν για τη σωστή ανάπτυξή τους. Σε αντίθετη περίπτωση, πιθανότατα θα επενδύσουμε αρκετό χρήμα, κόπο και προσμονή χωρίς να πετύχουμε το αποτέλεσμα που επιθυμούμε. Για το λόγο αυτό, έχοντας στο μυαλό τα φυτά που θα θέλαμε να καλλιεργήσουμε, θα πρέπει πριν προβούμε στην αγορά τους, να ενημερωνόμαστε για τις συνήθειες και τις ιδιοτροπίες του καθενός.
Ένα συχνό λάθος που γίνεται αφορά στην επιλογή φυτών που είναι ακατάλληλα για τη φωτεινότητα του χώρου όπου θα τα φυτέψουμε. Π.χ, οι τουλίπες και οι νάρκισσοι κατά κανόνα δεν αναπτύσσονται καλά σε σκιερά μέρη. Από την άλλη μεριά, η δικέντρα προτιμάει τη σκιά, και ενώ μπορεί να αντέξει και σε άμεση έκθεση στον ήλιο, είναι πιθανότερο να έχει κακή ή και καθόλου ανάπτυξη σε μία ηλιόλουστη βεράντα στο κέντρο της Αθήνας, όπου η θερμοκρασίες είναι αρκετά ψηλές ήδη από τα μέσα της άνοιξης. Αν μάλιστα σκοπεύουμε να καλλιεργήσουμε φυτά σε εσωτερικό χώρο, τότε οι επιλογές περιορίζονται σημαντικά.

Στον τέλος της σελίδας αναφέροναι τα συνηθέστερα είδη φυτών που κυκλοφορούν στην αγορά το φθινόπωρο.

ΠΩΣ ΝΑ ΦΥΤΕΨΟΥΜΕ ΣΤΗ ΓΛΑΣΤΡΑ

Απαραίτητη προϋπόθεση για την καλλιέργεια βολβωδών φυτών σε γλάστρα είναι η άψογη αποστράγγιση, ειδικά στην περίπτωση που φυτεύονται σε γλάστρες όπου δεν υπάρχουν άλλα, ήδη αναπτυγμένα φυτά. Για το λόγο αυτό, πριν ρίξουμε χώμα στη γλάστρα, προσθέτουμε αρκετή ελαφρόπετρα. Το χώμα που θα χρησιμοποιηθεί θα πρέπει να είναι αρκετά "ελαφρύ" -αποφεύγουμε υποστρώματα τύπου κοκκινοχώματος, με μέτρια ποσότητα περλίτη, ωστέ να κρατάει μια σχετική υγρασία, χωρίς όμως να παραμένει υπερβολικά υγρό. Τα περισσότερα βολβώδη φυτά αναπτύσσονται καλά σε υποστρώματα με ουδέτερο ή ελαφρά όξινο ph (6-7), αλλά καλό είναι να ληφθούν υπόψη τυχόν ιδιαίτερες απαιτήσεις του κάθε είδους. Παρότι η πλειοψηφία των τυρφοχωμάτων που κυκλοφορεί στο εμπόριο καλύπτει τις παραπάνω απαιτήσεις, καλό είναι να ελέγχουμε τη σύσταση του κάθε υποστρώματος, όπως αναγράφεται στη συσκευασία του, και να αποφεύγουμε αυτά στα οποία δεν διατίθενται οι ανάλογες πληροφορίες.

Για ορισμένα είδη, όπως ανεμώνες και νεραγκούλες, λέγεται ότι οι κόνδυλοι πρέπει να μουλιάζονται στο νερό για λίγες ώρες πριν φυτευτούν, αλλά σε δοκιμές που έχουν γίνει, φάνηκε ότι τα καταφέρνουν εξίσου καλά και χωρίς αυτό, με καλό μόνο πότισμα του χώματος αμέσως μετά τη φύτευση.

ΜΕ ΠΟΙΟΝ ΤΡΟΠΟ ΘΑ ΦΥΤΕΨΟΥΜΕ

Είναι σημαντικό να αναγνωρίσουμε την κορυφή του βολβού ή του κορμού ώστε να τον φυτέψουμε με σωστό τρόπο, και δεν είναι πάντα εύκολο.

• Με τους βολβούς τα πράγματα είναι απλά, μιας και πάντα η κορυφή είναι οξύαιχμη και η βάση πλατιά ή καμπύλη. 
• Οι κορμοί από την άλλη μεριά, μπορεί να είναι αρκετά συμμετρικοί, και η διάκριση της βάσης από την κορυφή δεν είναι εύκολη. Ορισμένες φορές στο κάτω μέρος του κορμού παραμένουν λίγες ξερές ρίζες, που υποδεικνύουν τον προσανατολισμό του. Αν όμως δεν είμαστε σίγουροι, το καλύτερο που έχουμε να κάνουμε είναι να τον φυτέψουμε πλάγια για να εξασφαλίσουμε την ελεύθερη πρόσβαση του βλαστού προς την επιφάνεια του χώματος. 
• Με τον ίδιο τρόπο φυτεύονται συχνά και οι κόνδυλοι, οι οποίοι έχουν πολλές φορές ακανόνιστο σχήμα. 
• Με τα ριζώματα χρησιμοποιούμε σαν οδηγό τις ρίζες που κατά κανόνα υπάρχουν, αλλά και τους βλαστούς που μπορεί ήδη να έχουν αρχίσει να αναπτύσσονται στο ρίζωμα.  Στην τελευταία περίπτωση φυτεύουμε το ρίζωμα με τέτοιο τρόπο ώστε οι βλαστοί να έρχονται κάθετα στην επιφάνεια του χώματος και όσο το δυνατόν μικρότερο βάθος, ακόμα και ακριβώς στην επιφάνεια του χώματος, αν είναι δυνατό. Το ίδιο ισχύει και για περιπτώσεις βολβών/κορμών που έχουν ήδη αναπτύξει βλαστό: ο βλαστός καλό είναι να βρίσκεται ακριβώς πάνω από την επιφάνεια του χώματος, ώστε να μη σαπίσει.

ΠΟΙΟ ΤΟ ΒΑΘΟΣ ΦΥΤΕΥΣΗΣ

Όσον αφορά στο βάθος φύτευσης, οι πληροφορίες που αναφέρονται διαφέρουν ανάμεσα στις πηγές. Σύμφωνα με τη δική μας εμπειρία, ένα μέσο βάθος φύτευσης 2-3εκ είναι επαρκές για τα περισσότερα είδη, με συγκεκριμένες εξαιρέσεις όπως πχ ο παρθενόκρινος, που πρέπει μόλις να καλύπτεται από χώμα.

Η απόσταση μεταξύ των βολβών θα καθορίσει και το πόσο συχνά θα πρέπει να τους αραιώνουμε. Μια συνήθης τακτική είναι η πυκνή φύτευση τους αρχικά, η οποία δίνει πιο εντυπωσιακό αποτέλεσμα, και στη συνέχεια η αραίωση τους στο τέλος την περιόδου, στο τέλος του καλοκαιριού ή νωρίς το φθινόπωρο. Αν όμως θέλουμε να αποφύγουμε τη διαδικασία για 1-2 χρόνια, φυτεύουμε τους βολβούς πιο αραιά. Βεβαίως, στην περίπτωση που φυτευθούν στο έδαφος και όχι σε γλάστρα, η ανάγκη για αραίωμα είναι πολύ μικρότερη.

ΣΤΟ ΤΕΛΟΣ

Αν έχουμε φυτέψει τους "βολβούς" σε γλάστρα χωρίς άλλα φυτά, ποτίζουμε ελαφρά το χώμα και τοποθετούμε τη γλάστρα σε φωτεινό σημείο, προστατευμένο από τη βροχή, ώστε να μπορούμε να ελέγχουμε την υγρασία του χώματος. Δεν ξαναποτίζουμε μέχρι να φανούν οι πρώτοι βλαστοί, ή αν δούμε ότι το χώμα είναι υπερβολικά στεγνό.

Γίνεται έλεγχος στην υγρασία του υποστρώματος με το δάκτυλο σε βάθος 5εκ τουλάχιστον, και όχι λαμβάνοντας υπόψη την επιφάνεια του χώματος. Για τους πιο ενθουσιώδεις, κυκλοφορούν στην αγορά υγρασιόμετρα εδάφους, που δίνουν ακριβείς πληροφορίες για το επίπεδο υγρασίας του υποστρώματος

Στη περίπτωση που έχουμε φυτέψει τους βολβούς σε γλάστρα όπου ήδη καλλιεργούμε κάποιο άλλο φυτό, συνεχίζουμε κανονικά τον κύκλο ποτίσματος που ακολουθούσαμε και πριν. Εφόσον το χώμα της γλάστρας στραγγίζει κανονικά, το αναπτυγμένο φυτό απορροφάει αρκετό μέρος του νερού και συνήθως δεν αναπτύσσεται υγρασία αρκετά υψηλή ώστε να δημιουργήσει πρόβλημα στους βολβούς.

Σας ευχόμαστε καλή επιτυχία!

ΕΙΔΗ ΒΟΛΒΩΔΩΝ ΦΥΤΩΝ ΠΟΥ ΦΥΤΕΥΟΝΤΑΙ ΤΟ ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ

Tulipa Zurel, Narcissus, Freesia corymbosa, Anemonoides blanda, Τουλίπες, Νάρκισσοι, Φρέζιες, Ανεμώνες του βουνού, Sparaxis tricolor, Anemone coronaria, Leucojum aestivum, Hyacinthus orientalis, Sparaxis, Ανεμώνες, Λευκόιο, Ζουμπούλια, Ranunculus asiaticus, Fritillaria imperialis, Ixia, Galanthus woronowii, Νεραγκούλες, Φριτιλλάρια, Ίξια, Γάλανθοι, Ίριδες, Παιωνίες, Μιγκέ, Δικέντρα,
Ορισμένα είδη Λίλιουμ:
L. candidum / Παρθενόκρινος
L. regale
L. martagon

Ορισμένα είδη Γλαδιόλας:
G. italicus
G. tristis
Κυκλάμινο

Πολλά είδη κρόκων:
C. flavus
C. sieberi
C. vernus

ΑΚΟΜΑ

Ορισμένα είδη Κολχικών

• Μούσκαρι
• Ερυθρόνιο
• Χιονοδόξα
• Ipheion
• Allium
• Camassia 
• Scilla
• Arum
• Ερανθίς
• Κάλλα
• Ορνιθόγαλο

ΣΠΟΡΟΣ

Γενικά

Σπόρος ή σπέρμα είναι μια πολυκύτταρη δομή, με την οποία διασπείρονται τα γυμνόσπερμα και τα αγγειόσπερμα. Προέρχεται από τη γονιμοποίηση και διαφοροποίηση της σπερματικής βλάστης.

Θεωρείται σημαντικό εξελικτικό χαρακτηριστικό των αγγειόσπερμων και γυμνόσπερμων φυτών, το οποίο συνετέλεσε στην επικράτησή τους στο φυτικό βασίλειο, μιας και η ανθεκτική κατασκευή του, του επιτρέπει να παραμένει ζωντανός για πολύ μεγάλα χρονικά διαστήματα έτσι ώστε να «επιλέγει» τις κατάλληλες για τη φύτρωση και ανάπτυξη του νέου φυτού, περιβαλλοντικές συνθήκες. Ο χρόνος που απαιτείται για το σχηματισμό των σπόρων ποικίλλει ανάλογα με το είδος από λίγες μέρες (κάποια αγρωστώδη) έως 3 χρόνια (κάποια γυμνόσπερμα).

Ο σπόρος των αγγειόσπερμων περιβάλλεται από περικάρπιο, μια πολυκύτταρη δομή που προέρχεται από την εξέλιξη της ωοθήκης ή τμημάτων της και χρησιμεύει κυρίως για τη μεταφορά και την προστασία των σπόρων. Στα γυμνόσπερμα, από την άλλη πλευρά, δε σχηματίζεται καρπός για να περιβάλλει το σπόρο.

Οι σπόροι, αποτελούν, ουσιαστικά, την κινητή μορφή των φυτών, τα οποία, γενικά, χαρακτηρίζονται από απουσία κίνησης. Η μεταφορά του σπόρου από το μητρικό φυτό στο σημείο που θα φυτρώσει το νέο φυτό και το οποίο μπορεί να είναι και χιλιόμετρα μακριά ονομάζεται διασπορά και τα περισσότερα φυτά έχουν αναπτύξει μηχανισμούς για τη διασφάλισή της.

Έτσι, οι σπόροι διασπείρονται είτε χάρη στο ίδιο το μητρικό φυτό (αυτοχωρία - π.χ. ο καρπός διαθέτει βαλλιστική ικανότητα), ή με τον αέρα (ανεμοχωρία), το νερό (υδροχωρία) ή τα ζώα (ζωοχωρία). Στις περισσότερες περιπτώσεις έχουν αναπτυχθεί μηχανισμοί που διευκολύνουν τη διασπορά των σπόρων. Πολλοί σπόροι φέρουν πτερύγια, τριχίδια ή έχουν μικρό βάρος ώστε να διευκολύνεται η διασπορά με τον αέρα, φέρουν άγκιστρα ή ο καρπός που τους περιβάλλει χρησιμεύει ως τροφή για τα ζώα, ώστε να εξασφαλίζεται η διασπορά από αυτά, επιπλέουν ώστε να είναι δυνατή η μεταφορά μέσω του νερού κ.ο.κ.

Δομή

Η μορφή και η σύσταση των σπόρων παρουσιάζει μεγάλες διαφοροποιήσεις ανάλογα με την τάξη ή την οικογένεια, αλλά σε κάθε περίπτωση, η βασική δομή του σπόρου περιλαμβάνει:

• Το έμβρυο
• Τις αποταμιευτικές ουσίες
• Το σπερματικό περίβλημα ή κέλυφος 

Τα αγγειόσπερμα έχουν αναπτύξει ένα πολύπλοκο μηχανισμό διπλής γονιμοποίησης, κατά τον οποίο το ένα αρσενικό κύτταρο ενώνεται με το ωοκύτταρο του θηλυκού γενετικού κυττάρου (μακρογαμετόφυτο ή εμβρυόσακκος) για τη δημιουργία του εμβρύου, ενώ το δεύτερο αρσενικό κύτταρο ενώνεται με το διπλοειδή πυρήνα του θηλυκού γενετικού κυττάρου για τη δημιουργία του ενδοσπερμίου, το οποίο έχει αποταμιευτικό ρόλο και είναι τριπλειδές (3n, τα 2/3 του γονιδιώματος προέρχονται από το θηλυκό γενετικό κύτταρο). Σε ορισμένα είδη, κατά την ανάπτυξη του εμβρύου, το ενδοσπέρμιο σχεδόν εκφυλίζεται και οι κοτυληδόνες ουσιαστικά αποτελούν τα μοναδικά όργανα αποθήκευσης θρεπτικών συστατικών. Στα γυμνόσπερμα, ο αποταμιευτικός ιστός προέρχεται μόνο από το θηλυκό γενετικό κύτταρο (1n)

Σε ορισμένα πάλι είδη το ενδοσπέρμιο περιβάλλεται ή υποκαθίσταται από το περισπέρμιο, το οποίο έχει επίσης αποταμιευτικό ρόλο, ενώ εξωτερικά βρίσκεται το σπερματικό περίβλημα ή κέλυφος.

Το έμβρυο αποτελεί μικρογραφία φυτού και αποτελείται από:

• τις κοτυληδόνες (με αποταμιευτικό ρόλο). Μία στα μονοκοτυλήδονα (συνήθως αναφέρεται ως ασπίδιο), δύο στα δικοτυλήδονα, δύο ή περισσότερες στα γυμνόσπερμα
• τον εμβρυϊκό άξονα με δύο πόλους ανάπτυξης, τοποθετημένους αντιδιαμετρικά, το ριζίδιο (κολεόριζο στα μονοκοτυλήδονα), αρχέφυτρο ρίζας και το βλαστίδιο ή πτερίδιο (κολεόπτιλο στα μονοκοτηλήδονα) - αρχέφυτρο βλαστού.

Το τμήμα του εμβρυϊκού άξονα μεταξύ των κοτυληδόνων και του ριζιδίου ονομάζεται υποκοτύλιο, το τμήμα του εμβρυϊκού άξονα άνω του σημείου επαφής με τις κοτυληδόνες ονομάζεται επικοτύλιο.

Φύτρωση ή Βλάστηση σπόρων

Φύτρωση ή βλάστηση ονομάζεται η διαδικασία ανάπτυξης του εμβρύου, αντλώντας θρεπτικά συστατικά από τους αποταμιευτικούς ιστούς, που ξεκινά με την πρόσληψη νερού από το σπόρο και τεχνικά ολοκληρώνεται με την εμφάνιση του ριζιδίου. Ακολουθείται από την ανάπτυξη ολόκληρου του εμβρύου σε νεαρό φυτό. Συχνά ως βλάστηση αναφέρεται συνολικά η διαδικασία ανάπτυξης του εμβρύου σε νεαρό φυτό.

Διαδικασία βλάστησης σπόρου

Η διαδικασία βλάστησης του σπόρου, ξεκινά με την πρόσληψη νερού από το σπόρο. Οι σπόροι των περισσότερων φυτών κατά την ωρίμανσή τους αφυδατώνονται. Για να ξεκινήσει η βλάστηση ο σπόρος πρέπει να ενυδατωθεί ξανά. Η πρόσληψη νερού, αν το έμβρυο είναι ζωντανό, ενεργοποιεί μια σειρά βιοσυνθετικών διεργασιών, που οδηγεί σε ταχεία αύξηση του εμβρύου και την διάρρηξη των καλυμμάτων και τελικά στην εμφάνιση του ριζιδίου.

Η βλάστηση, με την έννοια της ανάδυσης του νέου φυτού από το έδαφος, μπορεί να είναι υπόγεια ή επίγεια. Στην υπόγεια βλάστηση, μετά την επιμήκυνση του ριζιδίου, οι κοτυληδόνες παραμένουν στο έδαφος και επιμηκύνεται το επικοτύλιο παρασέρνοντας το βλαστίδιο στην επιφάνεια, το οποίο και αναπτύσσεται στη συνέχεια.

Στην επίγεια βλάστηση, μετά την επιμήκυνση του ριζιδίου, επιμηκύνεται το υποκοτύλιο και οι κοτυληδόνες έρχονται κι αυτές στην επιφάνεια μαζί με το άκρο του βλαστιδίου, το οποίο αναπτύσσεται στη συνέχεια.

Στα μονοκοτυλήδονα φυτά επιμηκύνεται πρώτα το κολεόριζο, δηλ. η θήκη μέσα στην οποία αρχικά μεγαλώνει το ριζίδιο. Στη συνέχεια το ριζίδιο απελευθερώνεται και λειτουργεί για το πρώτο διάστημα της ζωής του φυτού ως κανονική ρίζα, η οποία αργότερα καταστρέφεται και δημιουργούνται οι βλαστογενείς ρίζες από τη βάση των βλαστών. Μετά την αύξηση του ριζιδίου, αυξάνεται το κολεόπτιλο (δηλαδή η θήκη του πρώτου φύλλου) και το πρώτο φύλλο αναδύεται από το έδαφος.

Προϋποθέσεις

Για να βλαστήσει ο σπόρος πρέπει να υπάρχουν οι κατάλληλες προϋποθέσεις, όπως:

• Η ωριμότητα του σπόρου
• Οι κατάλληλες περιβαλλοντικές συνθήκες (κατάλληλη θερμοκρασία, κατάλληλη συγκέντρωση οξυγόνου, κατάλληλος φωτισμος)

Λήθαργος

Γενικά

Λήθαργος ονομάζεται η κατάσταση κατά την οποία ορισμένοι σπόροι, παρ’ όλο που είναι ζωντανοί και παρ’ όλο που οι συνθήκες είναι ευνοϊκές, δε βλασταίνουν.

Ο λήθαργος των σπόρων θεωρείται εξελικτικό χαρακτηριστικό των φυτών σε προσαρμογή στις επικρατούσες περιβαλλοντικές συνθήκες, έτσι ώστε ο σπόρος να βλασταίνει μόνο όταν οι συνθήκες για την ανάπτυξη του νέου φυτού είναι κατάλληλες. Ο λήθαργος επίσης παρέχει τον απαραίτητο χρόνο για την επιτυχή διασπορά των σπόρων, ενώ αποτρέπει τη βλάστηση των σπόρων κοντά στο μητρικό φυτό ή ακόμα και πριν απελευθερωθούν από αυτό.

Αιτίες ληθάργου

Ο λήθαργος μπορεί να οφείλεται σε χαρακτηριστικά του εμβρύου ή του σπερματικού περιβλήματος. Οι σημαντικότερες αιτίες πρόκλησης ληθάργου είναι:

• Η αδιαπερατότητα των περιβλημάτων στο νερό ή και στον αέρα 
• Η ανθεκτικότητα των περιβλημάτων στην αύξηση του εμβρύου 
• Μη ώριμο (υπανάπτυκτο) έμβρυο
• Η ύπαρξη χημικών αναστολέων βλάστησης – ο λήθαργος δηλ., ουσιαστικά, του ίδιου του εμβρύου ή των περιβλημάτων. Σημαντικός αναστολέας βλάστησης θεωρείται το αποσκισικό ή αψισικό οξύ (abscisic acid - ABA), ορμόνη που αναστέλλει την αύξηση και η οποία συγκεντρώνεται στο έμβρυο κατά την ωρίμανση των σπόρων στο μητρικό φυτό. Σε αντιδιαστολή, μια άλλη κατηγορία ορμονών, οι γιβερελλίνες (gibberellin – GA) βοηθούν στη βλάστηση του εμβρύου. Αυξημένος λόγος ABA/GA χαρακτηρίζει ένα έμβρυο σε λήθαργο, μειωμένος λόγος ABA/GA χαρακτηρίζει ένα έμβρυο με ενισχυμένο αυξητικό δυναμικό. Το ABA επηρεάζει τα χαρακτηριστικά του κέλυφους (π.χ. πάχος), η GA το αυξητικό δυναμικό του εμβρύου, το ενδοσπέρμιο, επίσης, επηρεάζει το λόγο ABA/GA 
• Συνδυασμός των ανωτέρω

Ταξινόμηση

Έχουν προταθεί διάφορα σχήματα κατηγοριοποίησης του ληθάργου, με πιο πρόσφατο το σύστημα ταξινόμησης που πρότεινε η M. G. Nikolaeva (1967), όπως εξελίχθηκε από τους C. Baskin and J. Baskin (1998;2004), το οποίο είναι ιεραρχικό και περιλαμβάνει 5 τάξεις, οι οποίες διαχωρίζονται περαιτέρω σε επίπεδα και τύπους. Με βάση αυτό το σύστημα, ο λήθαργος ταξινομείται όπως παρακάτω:

• Φυσιολογικός λήθαργος (Physiological dormancy): Συνήθως οφείλεται στην ύπαρξη αναστολέων βλάστησης, παρουσιάζεται σε πολλά αγγειόσπερμα και τα περισσότερα γυμνόσπερμα. Στη φύση αίρεται με την εναλλαγή των εποχών, τεχνητά για να αρθεί ο λήθαργος πρέπει το σπέρμα να υποστεί μια περίοδο ψυχρής ή θερμής στρωμάτωσης, σε κάποια είδη αίρεται και με την εφαρμογή γιβερελλινών ή και με τον τραυματισμό του περιβλήματος (σκαριφισμος). 
• Μορφολογικός λήθαργος (Morphological dormancy): Οφείλεται στην ανωριμότητα του εμβρύου, το οποίο έχει μεν σχηματιστεί, αλλά δεν έχει ακόμα το κατάλληλο μέγεθος για να βλαστήσει. Συνήθης σε σπόρους με μικρό έμβρυο και πλούσιο ενδοσπέρμιο. Απαντάται τόσο σε αγγειόσπερμα όσο και σε γυμνόσπερμα. Από εξελικτικής άποψης θεωρείται το πιο πρωτόγονο είδος ληθάργου.
• Μορφο-φυσιολογικός λήθαργος (Morphophysiological dormancy): Συνδυασμός των προηγούμενων, χαρακτηρίζεται από ύπαρξη αναστολέων βλάστησης και ανωριμότητα των σπόρων. Απαντάται τόσο σε αγγειόσπερμα όσο και σε γυμνόσπερμα. 
• Φυσικός λήθαργος (Physical dormancy): Απαντάται μόνο σε αγγειόσπερμα. Οφείλεται στην αδιαπερατότητα των περιβλημάτων στο νερό και αίρεται όταν κάποιος παράγοντας καταστήσει τα περιβλήματα διαπερατά από το νερό. Τέτοιοι παράγοντες στη φύση μπορεί να είναι υψηλές θερμοκρασίες, διακυμάνσεις της θερμοκρασίας, φωτιά, το πεπτικό σύστημα των ζώων κλπ. Τεχνητά, ο λήθαργος μπορεί να αρθεί με τραυματισμό του σπερματικού περιβλήματος (σκαριφισμός, scarification) με τη χρήση μηχανικών (αποκοπή στην άκρη, λιμάρισμα, τρίψιμο με γυαλόχαρτο), θερμικών (εμβάπτιση σε καυτό νερό) ή χημικών (εφαρμογή οξέων) μέσων. Όταν αρθεί ο λήθαργος, ο σπόρος μπορεί να βλαστήσει σε μεγάλο εύρος περιβαλλοντικών συνθηκών. Σε αντίθεση με την περίπτωση των σπόρων με φυσιολογικό λήθαργο, που μπορεί να έχουν και περίοδο δευτερογενούς ληθάργου, αν οι συνθήκες δεν είναι ευνοϊκές για τη βλάστηση, όταν αρθεί ο φυσικός λήθαργος και τα καλύμματα γίνουν διαπερατά από το νερό, δεν μπορούν να επιστρέψουν στην προηγούμενη κατάσταση. Επομένως, ο μηχανισμός άρσης του ληθάργου πρέπει να είναι εναρμονισμένος με τις περιβαλλοντικές συνθήκες για να είναι δυνατή η ανάπτυξη του νέου φυτού. 
• Συνδυαστικός λήθαργος (Combinational dormancy): Συνδυασμός φυσικού και φυσιολογικού ληθάργου. 

ΒΟΛΒΟΙ, ΚΟΡΜΟΙ, ΚΟΝΔΥΛΟΙ, ΡΙΖΩΜΑΤΑ

Σαν "βολβώδη" μπορούμε να ονομάζουμε τα ευρέως είδη ποωδών κυρίως φυτών τα οποία χαρακτηρίζονται από την παρουσία τροποποιημένων οργάνων, με αποθηκευτικό και αναπαραγωγικό ρόλο. Ο όρος "βολβώδη" είναι αδόκιμος, μιας και τα περισσότερα από αυτά δεν αναπτύσσουν αληθείς βολβούς, αλλά αντί αυτών διαθέτουν κορμούς, κονδύλους και ριζώματα, δομές με σημαντικές μορφολογικές διαφορές μεταξύ τους.

Βολβοί

Έχουν τη χαρακτηριστική δομή που γνωρίζουμε από το κρεμμύδι, με πολυάριθμες συγκεντρικές φολίδες (λέπια) οι οποίες συγκρατούνται στη βάση του βολβού με έναν επίπεδο σχηματισμό που ονομάζεται βασικός δίσκος ή πλάκα. Από την κάτω επιφάνεια του βασικού δίσκου σχηματίζονται οι ρίζες. Σε ορισμένα είδη, ο βολβός εξωτερικά καλύπτεται από ένα λεπτό πέταλο που ονομάζεται χιτώνας, ενώ εσωτερικά υπάρχει ο βλαστός από τον οποίο σχηματίζεται το υπέργειο τμήμα του φυτού.
Γένη φυτών με αληθείς βολβούς είναι μεταξύ άλλων τα εξής ακόλουθα:

• Λίλιουμ
• Γάλανθος
• Υάκινθος
• Τουλίπα
• Μούσκαρι
• Nerine
• Νάρκισσος
• Φριτιλλάρια
• Κρεμμύδι, σκόρδο και άλλα είδη του γένους Allium
• Αμαρυλλίδα
• Ορισμένα είδη Ίριδας (π.χ. Ισπανική ή Ολλανδική Ίριδα)
• Οξαλίδα
• Belamcanda
• Sternbergia

Κορμοί (Βολβοκόνδυλοι)

Μοιάζουν εξωτερικά με τους βολβούς, τόσο στο εξωτερικό τους περίβλημα, όσο και στο βασικό δίσκο, αλλά διαφέρουν από αυτούς στο ότι εσωτερικά είναι συμπαγείς και στερούνται τις συγκεντρικές φολίδες των βολβών.
Φυτά με κορμούς είναι μεταξύ άλλων τα εξής παρακάτω:

• Κρόκος (π.χ. Crocus flavus, C. sieberi, C. vernus)
• Γλαδίολα
• Κολχικό
• Κροκόσμια
• Dierama
• Φρέζια
• Μπανανιά
• Sparaxis
• Ίξια

Κόνδυλοι

Διαφέρουν μορφολογικά τόσο από τους βολβούς, όσο και από τους κορμούς. Είναι συμπαγείς, σαρκώδεις σχηματισμοί που προέρχονται από τροποποιημένους βλαστούς ή στόλωνες (stem tubers) ή τμήματα του ριζικού συστήματος (root tubers) και μπορεί να είναι υπόγειοι ή υπέργειοι.
Γένη φυτών με κονδύλους είναι μεταξύ άλλων τα εξής επόμενα:

• Μπιγκόνια
• Κυκλάμινο
• Ντάλια
• Γλωξίνια
• Κλίβια
• Νεραγκούλα
• Πατάτα
• Γλυκοπατάτα
• Καλάντιουμ
• Ανεμώνη
• Ερανθίς
• Ficaria

Ριζώματα

Είναι διογκωμένοι υπόγειοι βλαστοί οι οποίοι έχουν τη δυνατότητα να σχηματίζουν ρίζες και βλαστούς στα σημεία των οφθαλμών τους. Παρά τις ομοιότητες τους με τους στόλωνες, υπάρχουν συγκεκριμένες μορφολογικές και λειτουργικές διαφορές που καθορίζουν τη διαφοροποίηση τους.
Γένη φυτών με ριζώματα είναι μεταξύ άλλων τα εξής:

• Κάννα
• Κάλλα
• Ορισμένα είδη ίριδας (όπως Γερμανική Ίριδα)
• Μπαμπού και αγροστώδη
• Διωναία
• Φυσαλίς
• Μιγκέ 
• Αγάπανθος 
• Τζίντζερ
• Βεργένια
• Αλστρομέρια
• Λυκίσκος 
• Ασπάραγος
• Populus tremuloides

ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ ΦΥΤΩΝ

Οι μέθοδοι πολλαπλασιασμού των φυτών είναι οι ακόλουθοι:

Εγγενής (φυλετικός) πολλαπλασιασμός φυτών

Έχει σαν προϋπόθεση τη συμμετοχή αρσενικού και θηλυκού γενετικού κυττάρου με επακόλουθο το σχηματισμό σπόρων. Τα φυτά που προέρχονται από σπόρο συνδυάζουν χαρακτηριστικά των δύο φυτών-γονέων.

Αγενής (βλαστικός) πολλαπλασιασμός φυτών

Αφορά στην ικανότητα των φυτών να πολλαπλασιάζονται χρησιμοποιώντας συγκεκριμένα τμήματα τους, χωρίς τη μεσολάβηση γονιμοποίησης. Τα φυτά που δημιουργούνται με αυτό τον τρόπο είναι πανομοιότυπα του μητρικού. Διακρίνεται σε φυσικό και τεχνητό.

Φυσικός αγενής πολλαπλασιασμός φυτών

Παραφυάδες (Suckers)

Είναι βλαστοί που αναπτύσσονται στη βάση του φυτού, στο ήδη υπάρχον ριζικό του σύστημα και σταδιακά αναπτύσσουν δικό τους ανεξάρτητο ριζικό σύστημα. Αυτοί είναι δυνατόν να αποχωριστούν από το μητρικό φυτό μαζί με τις ρίζες τους και να καλλιεργηθούν σαν ανεξάρτητα φυτά.

Στόλωνες (Stolons)

Είναι τροποποιημένοι βλαστοί οι οποίοι αναπτύσσονται οριζόντια στην επιφάνεια του χώματος (Βλαστοί "δρομείς" -  Runners) ή αμέσως κάτω από αυτή και έχουν τη δυνατότητα να σχηματίζουν νέα ανεξάρτητα φυτά στο άκρο τους ή στα σημεία των οφθαλμών που διαθέτουν.

Βολβοί (Bulbs), Κόνδυλοι (Tubers), Κορμοί (Corms), Ριζώματα (Rhizomes)

Είναι τροποποιημένα αποθηκευτικά και αναπαραγωγικά τμήματα του ριζικού συστήματος συγκεκριμένων ειδών φυτών.

Παράφυτα (Adventitious plants)

Είναι μικρά πλήρη φυτά που αναπτύσσονται επάνω στο μητρικό φυτό, τα οποία σταδιακά αναπτύσσουν δικό τους ριζικό σύστημα και μπορούν να αναπτυχθούν αυτόνομα. Παρατηρείται χαρακτηριστικά σε είδη του γένους Kalanchoe, Tillandsia και ορισμένα είδη ορχιδέων και υδρόβιων φυτών.

Τεχνητός αγενής πολλαπλασιασμός φυτών 

Μοσχεύματα (Cuttings)

Είναι τμήματα του φυτού (φύλλα ή βλαστοί) τα οποία κάτω από συγκεκριμένες συνθήκες μπορούν να σχηματίσουν ριζικό σύστημα και να αναπτυχθούν σε νέα φυτά.

Διαίρεση (Division)

Αφορά σε φυτά που αναπτύσσουν κονδύλους, βολβούς, κορμούς και ριζώματα

Καταβολάδες (Layering)

Μέθοδος κατά την οποία τμήμα του φυτού φυτεύεται ενώ παραμένει ακόμα συνδεδεμένο στο φυτό, μέχρι να σχηματίσει δικό του ριζικό σύστημα, οπότε και αποχωρίζεται από το μητρικό φυτό. Στις εναέριες καταβολάδες, η διαδικασία ριζώματος του επιλεγμένου στελέχους γίνεται με συγκεκριμένες μεθόδους, σε σημείο του φυτού που δεν έρχεται σε επαφή με το έδαφος. Οι καταβολάδες αποτελούν επίσης μέρος του φυσικού αγενούς πολλαπλασιασμου, μιας και σε πολλα, κρεμοκλαδή κυρίως, φυτά παρατηρείται δημιουργία ριζών σε κλαδιά που ακουμπούν στο έδαφος.

Εμβόλια (Grafting)

Τεχνική που εφαρμόζεται ευρέως σε εμπορικά καλλιεργούμενα φυτά, κατά την οποία ένα τμήμα του προς καλλιέργεια φυτού "μεταμοσχεύεται" σε ένα ριζωμένο φυτό και στη συνέχεια αναπτύσσεται επάνω σε αυτό.

Καλλιέργειες ιστού (Tissue culture)

Είναι η διαδικασία αναπαραγωγής του φυτού από κύτταρα μη αναπαραγωγικών τμημάτων του, με τη χρήση συγκεκριμένων και εξειδικευμένων εργαστηριακών τεχνικών.

Απόμειξη

Είναι η φυσική διαδικασία σχηματισμού σπόρων και εμβρύου από το ωάριο χωρίς τη μεσολάβηση γονιμοποίησης από αρσενικό γεννητικό κύτταρο, η οποία έχει περιγραφεί σε περισσότερα από 300 είδη φυτών. Υπάρχει και μία μοναδική αναφορά απόμειξης "αρσενικού τύπου" στο φυτό Cupressus dupreziana. Τα φυτά που προέρχονται από απόμειξη διατηρούν τα χαρακτηριστικά του αρχικού φυτού.
Εδώ περιλαμβάνεται και η αναπαραγωγή με σπόρια που παρατηρείται σε κάποια είδη φτέρης, όπως επίσης και ο σχηματισμός βολβιδίων που είναι χαρακτηριστικός μεταξύ άλλων σε είδη του γένους Lilium.